Açık ve Sınırsız

Nükleer Enerji ve Çernobil – Meraklı Çocuk


          Nükleer enerji üretimi sırasında, reaktörlerde uranyum-235 çekirdeklerine nötronlar çarpar. Bir uranyum-235 çekirdeği, bir nötronu yutarak çok kararsız olan uranyum-236 haline dönüşür ve hemen bölünür. Bu fisyon olayı sonucunda yeni nötronlar ve muazzam enerji çıkar. Bu yolla ortaya çıkan enerjiye “nükleer enerji” adı verilmektedir. Basitçe bu enerjiden nasıl elektrik elde edildiğini anlatmak gerekir. Uranyum -235 çekirdeği etrafına 2 nötron ve proton yayar. Yayılan nötronlar başka bir uranyum -235 atomuna çarptırılır ve kararsız hale gelir. Büyük bir enerji ile bölünür. Bölündüğünde etrafına yayılan nötronlar başka uranyum -235 atomlarına çarptırılır. Böylece zincirleme şeklinde atomlar bölünür. Muazzam bir ısı çıkar. Çıkan ısı yakınındaki suyu buhara çevirir ve türbini döndürür. Dönen tribün de jeneratörü döndürerek elektrik üretilir. Bu şekilde kolaylıkla büyük enerjiler üretilir.
ÇERNOBİL KAZASI NASIL OLDU?
Çernobil Nükleer Santrali’nde gerçekleşen kaza, her biri 1.000 MW gücünde olan dört reaktörün hatalı tasarımının yanı sıra, reaktörlerden birinde deney yapmak için güvenlik sisteminin devre dışı bırakılması sonucu oldu. 25 Nisan 1986’da 4 numaralı reaktörde planlanan bir deneyde art arda yapılan insan hatalarından kaynaklandı. İlk patlama 26 Nisan 1986 saat 01:23’te dördüncü ünitede gerçekleşti; birkaç saniye sonra ise ikinci patlama oldu. Bu kazada, reaktör kalbinin tümü, binanın ise büyük bir bölümü hasar gördü. Santralden üç kilometre mesafedeki Pripyat kasabasından ve Çernobil’den gelen itfaiyeciler ve santral çalışanları ilk etapta çok yüksek dozlarda radyasyona maruz kaldılar. En yüksek radyasyon dozlarına, sayıları 1000’i bulan acil durum çalışanları ve Çernobil personeli maruz kaldı. Çalışanların bazıları için maruz kaldıkları dozlar öldürücü oldu. Zaman içinde Çernobil’de çalışan kurtarma personelinin sayısı 600.000’i buldu. Bunların bazıları, çalışmaları boyunca yüksek düzeyli radyasyona maruz kaldılar.  
Ø  Ukrayna’da 30 yıl önce dünyanın en büyük nükleer felaketine neden olan reaktör özel çelik çadırla kapatıldı.
Ø  ÇERNOBİL ‘İN KAHRAMANLARI
Patlamadan beş gün sonra, Sovyet yetkilileri korkunç bir keşif yaptı: patlayan reaktörün alanı hala eriyor, çekirdek büyük miktarda nükleer yakıt içerdi ve reaksiyon endişe verici bir hızla yayılmaya devam etti. En kötüsü, tonlarca nükleer yakıtın altında milyonlarca litre su ile dolu tanklar olmasıdır. Nükleer yakıtın erimesi suya bile dokunsa, yukarıdan aşağıya radyasyonla dolu büyük bir buhar patlamasına neden olur.   Bu enfeksiyona ve Avrupa nüfusunun çoğunun ölümüne neden olur ve bununla karşılaştırıldığında Çernobil felaketi reaktörün çalışmasında sadece küçük bir arıza olurdu. Milyonlarca insanın hayatını kurtarmak için, tanklara vanaları açıp suyu tahliye edebilmeleri için üç dalgıç göndermeye karar verildi. Bunu düşünürseniz, bunun bu durumda en uygun ve akıllıca karar olduğunu anlayabilirsiniz. Fakat bence bu karar ölüm cezasına benziyordu. Evet, bu üç kişi gönüllü oldu, ne yapacaklarını çok iyi anladılar. Bunun hayattaki son şeyleri olduğunu anladılar. Onlar hiçbir koşulda hayatta kalamayacaklarını fark etti. Ölümüne gittiler. Tamamen karanlıkta, her saniye vücutlarını korozyona uğratan, radyasyon ile iyice doymuş ölümcül bir havuzda olmak, üç adam cesurca işlerini yaptı.  Vanayı açtılar ve su fışkırttı, havuz ve insanları ölümcül tehlikeden kurtardı … Kurtarma operasyonundan sonra birkaç hafta sonra öldüler. Hiçbir şeyle karşılaştırılamayan radyasyon hastalığı göstererek. Mühürlü kapaklı kurşun tabutlara gömüldüler ölüleri bile büyük miktarda radyasyon yaydı. Dünyayı tarihin akışını değiştirecek bir felaketten kurtaran üç adam. Sadece hayal edin, kendileri bu ölümcül operasyon için gönüllü oldular. Onların adı Alexey Ananenko, Valery Bespalov ve Boris Baranov. Milyonlarca insanı kurtardı
ÇERNOBİL SONRASINDA YAŞANAN SORUNLAR
“Çernobil kazasını takiben, patlamadan ciddi şekilde etkilenen bölgelerde doğum oranı hızla düştü. Belarus’un Gomel bölgesinde, 1986- 2000 yıllarında, doğum oranı yüzde 44 oranında azalırken ölüm oranı yüzde 60’ın üzerine çıktı ve doğal nüfus gelişimi + yüzde 8’den – yüzde 5’e düştü. 10 yıldır Belarus, Rusya ve Ukrayna’da erkekler için ömür beklentisi, dünyanın en yoksul 20 ülkesinden biri olan ve uzun zamandır süre giden bir savaşın ortasındaki Sri Lanka’nınkinden bile daha azdır.” Ukrayna hükümeti yaklaşık 2 bin kişinin “Çernobil felaketiyle bağlantılı hastalıklardan” etkilendiğini kaydetmişken bu sayı 1 Ocak 2003 itibariyle, durum korkunç bir hızla daha kötüye gitmektedir ve hemen hemen 100 bine yükselmiştir.
 
Tiroit Kanserinde Hızlı Artış Çalışmalara göre, 1970- 2001 yıllarında Belarus’da yaşlara göre tiroit kanserindeki ortalama artış oranı erkekler arasında yüzde 775 artış, kadınlar arasında da yüzde 1925 artış göstermiştir.
Kalıtımsal Etkiler: Yaşamı yok eden etkilerin ötesinde, Çernobil’in etkisi gelecek nesillere de taşınmaktadır. Yayımlanan raporda, Down sendromunda önemli bir artış olduğu rapor edilmektedir. 2 veya 3 olması beklenen vaka sayısı 12 olmuştur. Anne yaşı dağılımı gibi artışı açıklayabilecek faktörler hariç tutulduğunda artışa neden olabilecek tek faktör Çernobil faciası kalmaktadır.
Ekonomik ve çevresel zarar
Ukrayna’da 18.000 km2’lik tarım toprakları radyoaktif kirlenmeye maruz kaldı. Ülke ormanlarının yüzde 40’ı (toplam 35.000 km2) kirlendi.
* Kazanın Ukrayna’ya maliyeti 2000 yılı itibariyle 148 milyar dolardı.
* Beyaz Rusya, 2016 yılına gelindiğinde Çernobil’in ekonomisine etkisinin 235 milyar dolar olacağını tahmin ediyor.

Çernobil’in etrafındaki bölge, ölü ağaçlardan dolayı Kırmızı Orman olarak adlandırılıyor.

  ÇERNOBİL FELAKETİ SONRASI TÜRKİYE
TAEK’e göre, Çernobil nükleer santral kazasından Türkiye geneli değerlendirildiğinde, radyoaktif bulutun geçitli sırasında yoğun yağış alması nedeniyle Trakya’da Edirne-Eskikadın, Kapıkule ve Büyükdoğanca bölgeleri ile Doğu Karadeniz’de Hopa-Pazar arasındaki kıyı bölgesi en fazla etkilenen yerler olmuştur. Türkiye’de de Çernobil nükleer kazasının ardından Karadeniz Bölgesi’nde kanser görülme sıklığının arttığı iddiaları kamuoyunda tartışılmaktadır. Bilindiği gibi bölgede yaşayanların gözlemleri, Çernobil nükleer kazası sonrasında, özellikle son yıllarda yörede kansere yakalanan hasta sayısı ile kanser nedeniyle ölümlerin arttığı biçimindedir. Bu iddialar, özellikle Hopalı Sanatçı Kazım Koyuncu’nun kanser nedeniyle yaşamını yitirmesinin ardından kamuoyunda daha fazla tartışılır olmuştur. Kanser Karadeniz Bölgesi’nde yüzde 47.9 ile ölüm sebeblerinde ilk sıradadır.  Son 3 yıl içinde meydana gelen ölümler incelendiğinde birinci ölüm nedeninin 46 kişi ile kanser (yüzde 47.9) olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma sonucunda, Hopa’da kanser görülme sıklığı ile kanser nedeniyle ölümlerin Türkiye’nin diğer coğrafi alanlarına göre daha fazla görülmesi olasılığının araştırılmaya değer bir durum olduğu ortaya çıkmıştır. Çernobil’den etkilendiği bilinen ülkelerde ulaşılan sonuçlar ürkütücüdür. Doğu Karadeniz Bölgesi’nde uzun zamandır çalışan hekimlerin gözlemleri, Çernobil kazasının bölgede yaşayanların sağlığını olumsuz etkilediği yönündedir.


KAYNAKÇA
              https://www.tgrthaber.com.tr/ ÇERNOBİL FELAKETİ
              https://www.automodteknoloji.com/
Çernobil’e Yeniden Bakış-IV Prof. Dr. Hayrettin Kılıç
ÇERNOBİL KAZASI VE ETKİLERİ Chernobyl Accident and Its Consequences Pelin Özcan Kara Emel     Ceylan Günay  Assoc. Prof. Dr., Mersin University School of Medicine, Dept. of Nuclear Medicine  
Chernobyl disaster, Report of the Secratary-General, UN General Assembly, 29 Ağustos 2003 (Report of the Government of Ukraine, Annex III of UNSG
Martin C. Mahoney, et al, Throyid cancer incidence trends in Belarus: examining the impact of Chernobyl, International Journal of Epidemiology, electronic summary, 27 Mayıs 2004

Bir yorum ekleyin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir